นอนให้พอ ป้องกันโรค

เขียนบทความนี้มาเตือนคนทำงานหามรุ่งหามค่ำทั้งหลาย (รวมทั้งตัวเองด้วยจ้า แต่กำลังปรับปรุงตัวอยู่นะ) อย่าคิดว่าการนอนนั้นไม่สำคัญนะคะ การนอนนั้นสำคัญนักทั้งในแง่ของปริมาณและคุณภาพ ว่ากันว่าการนอนหลับที่พอดีอยู่ที่ประมาณ 6-8 ชั่วโมง แล้วถ้ายิ่ง 6-8 ชั่วโมงนี้เป็นการหลับที่มีคุณภาพด้วยแล้วหล่ะก็ เตรียมตัวมีสุขภาพที่ดีได้เลย

เรื่องของการนอนหลับพักผ่อนเป็นหนึ่งในสามสุดยอดปัจจัยแห่งการมีสุขภาพดี อีกสองคือ โภชนาการ(หรือการทานอาหารของเรานั่นแหละ) และการออกกำลังกาย ผลกระทบจากการนอนไม่พอที่เห็นกันได้ชัดๆคือ ความอ่อนเพลีย อาการง่วงนอนระหว่างวัน ความสามารถในการรับรู้ที่ลดลง ผลกระทบจากการนอนไม่พอมีมากกว่านี้ และที่สำคัญรุนแรงกว่านี้ด้วย ถ้านอนหลับไม่เพียงพอที่เป็นแบบเรื้อรังสามารถเพิ่มความเสี่ยงของสารพัดโรค ไม่ว่าจะเป็น ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคอ้วน

ทฤษฎีในปัจจุบันพบว่าการนอนหลับไม่เพียงพอจะทำให้ร่างกายหลั่งออร์โมนเกรลินซึ่งกระตุ้นความอยากอาหารมากขึ้น และทำให้ฮอร์โมนเลปตินซึ่งทำให้รู้สึกอิ่มมีระดับลดลง ผลก็คือผู้ที่นอนหลับไม่เพียงพอมีแนวโน้มที่จะรับประทานอาหารมากขึ้น จนมีน้ำหนักเกินมาตรฐานหรือเป็นโรคอ้วนในที่สุด

งานวิจัยที่เพิ่งตีพิมพ์เร็วๆนี้ใน The American Journal of Clinical Nutrition ได้นำข้อมูลงานวิจัยก่อนหน้านี้จำนวน 9 งาน คิดเป็นอาสาสมัครทั้งหมด 14,906 คน มาวิเคราะห์ถึงความสัมพันธ์ระหว่างการนอนกับดัชนีมวลกาย และการรับประทานคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน ตลอดจนผลของความแตกต่างของยีนส์ CLOCK (Circadian Locomotor Output Cycles Kaput) ในแต่ละคน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมนาฬิกาชีวภาพ (Biological Clock) ในร่างกายต่อความสัมพันธ์ระหว่างสองตัวแปรข้างต้น

ผลจากการศึกษาพบว่า

  • ชั่วโมงการนอนที่เพิ่มขึ้น 1 ชั่วโมงสัมพันธ์กับการที่ดัชนีมวลกายลดลง 0.16 หน่วย เมื่อพิจารณาแยกเพศแล้ว ความสัมพันธ์นี้จะเห็นเด่นชัดในชายมากกว่าหญิง
  • อย่างไรก็ตามชั่วโมงการนอนโดยทั่วไปไม่มีความสัมพันธ์กับปริมาณคาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมันที่รับประทาน ยกเว้น ในผู้ชายและผู้หญิงอายุระหว่าง 20-64 ปี ที่พบว่าชั่วโมงการนอนที่เพิ่มขึ้นจะลดปริมาณพลังงานที่ได้จากกรดไขมันอิ่มตัว
  • และในผู้หญิงอายุ 65-80 ปี ที่พบว่าชั่วโมงการนอนที่เพิ่มขึ้นจะเพิ่มปริมาณพลังงานที่ได้รับจากไขมันโดยรวม กรดไขมันไม่อิ่มตัวเชิงซ้อน และลดปริมาณพลังงานที่ได้รับจากคาร์โบไฮเดรต

การแปรผันของลำดับเบสในบางตำแหน่งของยีนส์ CLOCK ก็ยังส่งผลต่อความสัมพันธ์ระหว่างชั่วโมงการนอนและปริมาณพลังงานที่ได้รับจากกรดไขมันไม่อิ่มตัวเชิงซ้อนและโปรตีน

ถึงแม้จะเห็นจากผลจากวิจัยว่าชั่วโมงการนอนที่มากขึ้นมีผลต่อดัชนีมวลกายที่ลดลง ก็ไม่ได้หมายความว่าการนอนมากๆนั้นจะดีกับร่างกายของเรา เพราะร่างกายยังต้องการสมดุล จากการนอน-ตื่น และจากกิจกรรมอย่างอื่นอีก

บทความนี้เขียนมาเพื่อชี้ให้เห็นข้อเสียอีกข้อของการอดนอน ยังไงก็อย่ามัวแต่ทำงานจนลืมเวลาพักผ่อน อ่อแล้วก็การพักผ่อนที่ดี ต้องควบคู่ไปกับการทานอาหารที่ถูกสุขลักษณะ และการออกกำลังกายอีกด้วย

ปล: ข้อมูลทางทฤษฎีอ้างอิงจากนิตยสาร Health Today